April 20,2018 | ۱۳۹۷/۰۱/۳۱

خبرکده شهری (پایگاه اطلاع رسانی شهرداری های کشور)

تهران در تراز فرهنگ

سایر محمدی
«جسم و جان شهر» جدید‌ترین کتاب احمد مسجد‌جامعی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت اصلاحات و عضو شورای شهر تهران، از سوی نشر روزنه اخیراً چاپ و منتشر شده است. مطالب این کتاب که پیش از این در روزنامه‌های کشور در فاصله سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۵منتشر شده در شش فصل تنظیم و تدوین شده است. درباره شهر، شورا به مثابه جمهوری اسلامی، شورا و شورایاری: اهمیت و ضرورت، شورایاری و زندگی محله‌ای، شورایاری: راهی طولانی، درباره انتخابات شورایاری‌ها عناوین فصل‌های شش گانه کتاب مذکور است. نویسنده زیر هر یک از این سرفصل‌ها مباحثی حول سه محور اساسی انسان که دغدغه غالب شهروندان است، مطرح می‌کند. یعنی هم طرح مسأله می‌کند و هم راهکارهایی جهت برون رفت از مشکلات ارائه می‌دهد: تأملی بر حق حیات، کیفیت زندگی، شورا و شورایاری. نگاه و رویکرد مسجدجامعی در همه احوال، نگاه یک انسان مسئولیت‌پذیر فرهنگی است تا سیاسی و حزبی. از همین منظر وقتی برای نخستین‌بار در شورای سوم قدم به ساختمان شهرداری در خیابان بهشت می‌گذارد، چرخش در عملکرد کمیسیون اجتماعی- فرهنگی را در دستور کار قرار می‌دهد: نخستین طرح پیشنهادی‌ام، که نخستین طرح دوفوریتی آن شورا بود، چنین عنوانی داشت: «الزام شهرداری به استفاده از الگوهای اسلامی و ایرانی در طراحی فضاهای مربوط به برج میلاد؛ نکته‌ای که به نظر بدیهی می‌آمد. اما در طول همه آن سال‌ها متولیان امر آن را نادیده گرفته بودند.» (مقدمه نویسنده در صفحه ۱۱). این مباحث هرچند در طول این سال‌ها کم و بیش همه‌گیر شده است. اما دست‌کم در مصوبات شوراهای پیشین و فضای رسانه‌ای آن روزها سابقه چندانی نداشت.
زندگی در کلانشهرها در عصر فراگیر اینترنت و ماهواره با مردمی که هزاره سوم را تجربه می‌کنند مشکلات و معضلات پیچیده خاص خودش را در هر نقطه از جهان دارد. اما در پایتخت نظام اسلامی و جمعیتی با فرهنگ ناهمگون این معضلات چند برابر افزایش می‌یابد. در این فضای شهری، جامعه نیاز به افرادی آگاه و مسئولیت پذیر دارد که نگاه کلان نگر و فرهنگی و درک درستی از فرهنگ، سنت و سیاست داشته باشند. با فرهنگ جهانی آشنا باشند و با فرهنگ بومی زیست در پی علاج واقعه قبل از وقوع برآیند. برهمین اساس کمیسیون فرهنگی شورای شهر تهران در دوران مسجدجامعی پنجاه مصوبه داشت که طرح‌هایش تهیه شده است. با رقم قابل توجه اعتبارات در این بخش مصوباتی چون طرح ایجاد دفتر مطالعات و پژوهش‌های شورای اسلامی شهر تهران، طرح الزام شهرداری تهران به رعایت ملاحظات فرهنگی، اجتماعی و تاریخی در بازسازی زندان قصر، طرح تشکیل ستاد ساماندهی فعالیت‌های سازمان‌های مردم نهاد در شهر تهران، طرح قانونمند کردن فعالیت مؤسسات نشر، کتابفروشی و شرکت‌های توزیع و پخش کتاب در کاربری‌های مسکونی، طرح حمایت از برنامه‌ها و فعالیت‌های یک هزار و یکصدمین سال تولد فردوسی، طرح الزام شهرداری تهران به انجام مطالعات فرهنگی و تخصیص اعتبار در بودجه سالانه خود به پژوهش‌های حوزه علوم انسانی، طرح شناسایی و معرفی محل‌های زندگی، فعالیت و آرامگاه مشاهیر و مفاخر شهر تهران، طرح تهیه وتدوین راهبردهای توسعه فضاهای فرهنگی شهر تهران و…
نویسنده تجربه سال‌ها کار فرهنگی را در کنار مسئولیت‌های سیاسی- اجتماعی در قالب مقالات و مصاحبه‌هایی که با رسانه‌ها داشت، در این کتاب عرضه کرده‌است. تا هم شهروندان از فرآیند این تغییر وتحولات آگاه باشند و هم از حق و حقوق خود به‌عنوان شهروند ساکن پایتخت. از طرفی مطالعه این کتاب به اعضای شوراهای سراسر کشور چه در این زمان و چه در آینده درس‌های تازه‌ای می‌دهد تا از چندو چون تلاش یک عضو فرهنگی شورای شهر آگاه شوند و تجربه زیسته او را مانند یک پروژه آموزشی سرلوحه فعالیت‌های خود قرار دهند و در شهر و دیار خود آن را متناسب با وضعیت منطقه به‌کار بندند. مسجدجامعی نگارش بیشتر آثارش را بر پایه آنچه فعالیت‌های علمی و تحقیقاتی در حوزه مدیریت شهری توصیف می‌شود، استوار کرده‌است و در یکی دیگر از کتاب‌هایش به‌مقولاتی چون احیای فضاهای عمومی شهر، افزایش ظرفیت‌های گروه‌های متنوع قومی ومذهبی در ارتقای عرصه عمومی در یکی از خیابان‌های تهران (خیابان سی‌تیر)، ترغیب مردم محلی و غیر محلی به حضور در این مکان‌ها و افزایش جذابیت و سرزندگی فضای آن می‌پردازد. وی علاوه بر این کتاب و کتاب‌های دیگر در زمینه مسائل و مشکلات شهر و فرهنگ شهر نشینی با استفاده از تجربه تهران‌گردی خود کتاب مصور «دروازه غار» را هم به‌نگارش درآورده بود.

آدر